Domateste mantar bir gecede bitkinin yarısını yok eder. Erken tanı kritik. İşte 5 ana mantar hastalığı ve nasıl ayırt edilir:
1. Mildiyö (Geç Yaprak Yanıklığı) — Phytophthora infestans
- Belirti: Yaprakta zeytin yeşili-kahverengi lekeler, alt yüzde gri-beyaz pamuksu tabaka
- Yayılım: Çok hızlı, yağışlı haftada bitki ölür
- Sezon: Yağışlı yaz, nemli geceler (18-24°C ideal sıcaklığı)
- Tedavi: Bordo bulamacı (bakır sülfat + sönmüş kireç) Türkiye’de mildiyöde altın standarttır. Hazır paketler ziraat depolarında satılır. Önleyici uygulama şart; hastalık çıktıktan sonra etkisi sınırlı. Etkilenen tüm yaprakları derhal kesip yakın (komposta atmayın).
2. Erken Yaprak Yanıklığı (Alternaria solani)
- Belirti: Yaprakta hedef tahtası gibi konsantrik kahverengi halkalar (Türkiye Tarım ve Orman Bakanlığı’nın da tanımladığı belirti)
- Sezon: Sıcak ve nemli, özellikle bitki yaşlandıkça
- Tedavi: Önce alt etkilenen yaprakları temizle. Hafif istilada karbonat spreyi; ileri seviyede bakırlı preparatlar (bakır oksiklorid, bakır hidroksit) veya bakır+mankozeb kombinasyonu. Mücadele lekeler görünmeye başladığında başlar.
3. Fusarium Solgunluğu
- Belirti: Tek tarafta sararma, gövde içi kahverengi
- Tedavi: Tedavi yok. Bitki sökülmeli. Detay
4. Verticillium Solgunluğu
Fusarium gibi tek taraflı, daha hafif damar kararması. Tedavi yok.
5. Septoria Yaprak Lekesi
- Belirti: Yaprakta küçük kahverengi noktalar, ortası açık
- Tedavi: Etkilenen yaprakları kes, bakır spreyi
Önleme
- Münavebe (3 yıl arayla domates)
- Sırıklı yetiştirme (yapraklar yere değmesin)
- Sabah sulama, yaprağa su değmesin
- Hava akışı için bitki arası 60 cm
- Mulç — toprak sıçraması engellenir
Sıkça Sorulan Sorular
Domateste hangi mantar hastalıkları yaygındır?
Mildiyö, erken yaprak yanıklığı, Fusarium, Verticillium, Septoria.
Domates mantarı insanlara bulaşır mı?
Hayır.
Son Söz
Domates mantarı bir hız yarışı. Erken müdahale = bitki kurtulur. 3 gün gecikme = sezon kaybı.
İlgili: Saksıda domates, Külleme.